НАУЧНОИСТРАЖУВАЧКИ ПРОЕКТ · МОН · 2025–2026

Детерминанти на повеќедимензионалната сиромаштија

Просторно мапирање и нови одредници за социјалните и развојните политики на национално ниво

01

Цел 1. Просторно мапирање на повеќедимензионалната сиромаштија

Да се утврди колку е распространета повеќедимензионалната сиромаштија во државата и каде е таа географски најконцентрирана. Мапирањето ги опфати сите 80 општини и градот Скопје и осумте плански региони и комбинира два вида податоци. Првиот вид се пописните податоци од 2021 година за образованието, вработеноста на младите, домувањето, санитацијата, водоснабдувањето и греењето. Вториот вид е просторната оддалеченост: за секое од 1.574 населени места е пресметана оддалеченоста по возната патна мрежа (OpenStreetMap) до најблиското основно и средно училиште, установа за примарна здравствена заштита, болница и зелена површина. Локациите на установите се преземени од националните отворени податоци и административните регистри, а координатите на населените места се проверени со Пописот од 2021 година. Населеното место се смета за депривирано кога оддалеченоста го надминува утврдениот праг, на пример 2,5 km до основно училиште или 30 km до болница. Со тоа за првпат се доби национално репрезентативна слика за повеќедимензионалната сиромаштија на ниво на општина, која ја зема предвид и пристапноста до основните услуги.

02

Цел 2. Детерминанти на сиромаштијата кај корисниците на социјална заштита

Да се идентификуваат клучните детерминанти на повеќедимензионалната сиромаштија кај корисниците на права на парична помош од социјална заштита. Теренското истражување опфати корисници на гарантирана минимална помош, детски додаток и надоместок заради попреченост, како и корисници на народни кујни. Преку 32 фокус групи во осум општини од сите осум плански региони се истражуваше како корисниците ја доживуваат сиромаштијата, со кои депривации се соочуваат во образованието, вработувањето, домувањето, исхраната и здравјето и колку им помагаат правата што ги користат. Транскрибираниот материјал од фокус групите е анализиран со тематска анализа во програмата ATLAS.ti, а податоците од прашалниците со корисниците се обработени со SPSS. Врз основа на нив беше конструиран Индекс на повеќедимензионална депривација од осум индикатори. Перцепциите на корисниците беа споредени со перцепциите на 57 стручни работници од центрите за социјална работа и давателите на социјални услуги, собрани преку електронски прашалник во Qualtrics.

03

Цел 3. Зајакнување на теоретските основи на проучувањето на сиромаштијата и развивање алатки за социјалните и развојните политики

Наодите од двата метода (квантитативниот и квалитативниот) да придонесат за зајакнување како на научната основа за истражувањата за сиромаштијата, така и на апликативната основа врз која можат да се креираат развојни и социјални политики на локално и на национално ниво. Резултатите од геопросторното мапирање се јавно достапни преку интерактивната веб-платформа Атлас за повеќедимензионална сиромаштија, на македонски, албански и англиски јазик. Платформата нуди национален преглед, профили на секоја општина и регион и карти на депривација, а е предвидено нејзино ажурирање со новите пописни и административни податоци. Врз основа на двете компоненти се изведени препораки за територијално насочување на ресурсите кон најзагрозените општини на национално ниво и за интегрирани и диференцирани услуги за секоја целна група на локално ниво.

ВЕБ-ПЛАТФОРМА

Атлас за повеќедимензионална сиромаштија

Интерактивна платформа со национален преглед, профили на сите општини и региони и карти на депривација, на македонски, албански и англиски јазик.

ВО ПОДГОТОВКА

Научни трудови во завршна фаза

Просторно мапирање на повеќедимензионалната сиромаштија во Северна Македонија (во финализирање, за меѓународно рецензирано списание)

Детерминанти и животно искуство на повеќедимензионалната сиромаштија кај корисниците на социјална заштита (во финализирање, за меѓународно рецензирано списание)